Egzekucja alimentów nie zawsze jest potrzebna przez cały czas trwania tego obowiązku. Z perspektywy wierzyciela bywa tak, że dłużnik zaczyna płacić dobrowolnie i udział komornika przestaje mieć sens. Co pokazuje, jak dużą rolę odgrywają negocjacje między rodzicami. Zdarzają się też sytuacje, gdy to osoba zobowiązana składa pozew o zniesienie tego obciążenia obowiązku. Sprawdzamy, w jakich jeszcze sytuacjach komornik kończy egzekucję alimentów.
Wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego
Do zakończenia egzekucji alimentów może dojść wtedy, gdy sam obowiązek alimentacyjny przestaje istnieć. Najprostszy przykład to sytuacja, gdy dziecko kończy naukę, podejmuje pracę i utrzymuje się samodzielnie. W takiej sytuacji rodzic zobowiązany do płacenia świadczenia ma prawo domagać się zakończenia postępowania egzekucyjnego. Komornik od alimentów nie działa jednak automatycznie. Potrzebne jest potwierdzenie, że obowiązek wygasł, np. prawomocny wyrok lub ugoda sądowa. Bez tego egzekucja trwa nadal, nawet jeśli faktycznie dziecko już nie potrzebuje finansowego wsparcia. Podobnie wygląda sprawa przy śmierci uprawnionego lub zobowiązanego. Wtedy egzekucja nie może być kontynuowana, choć zaległości mogą podlegać innym zasadom rozliczenia, np. komornik ściąga je od spadkobierców.
Decyzja sądu znosząca obowiązek alimentacyjny
Inną drogą prowadzącą do zakończenia egzekucji alimentów jest prawomocne orzeczenie sądu, które uchyla lub zmienia obowiązek alimentacyjny. Najczęściej dotyczy to wyżej wspomnianej sytuacji, gdy pełnoletnie dziecko się usamodzielnia. Jednak sąd może także uchylić alimenty z powodu trwałej niezdolności zobowiązanego do pracy, np. po ciężkiej chorobie, co wymaga potwierdzenia w prawomocnym orzeczeniu. Po uzyskaniu wyroku dłużnik musi przekazać go komornikowi, aby egzekucja bieżących świadczeń została zakończona. Samo złożenie pozwu nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Do czasu uprawomocnienia się orzeczenia alimenty nadal są pobierane, a w razie bezskutecznej egzekucji ich nieopłacenie prowadzi do narastania zadłużenia.
Umorzenie egzekucji alimentów na wniosek wierzyciela
Prawo dopuszcza umorzenie egzekucji alimentów na wniosek wierzyciela, czyli osoby uprawnionej do świadczeń. Dotyczy to np. sytuacji, gdy rodzice porozumieli się i pieniądze wpływają regularnie bez udziału komornika. Wierzyciel składa pisemny wniosek, a komornik zamyka postępowanie. Trzeba jednak pamiętać, że taki krok nie kasuje automatycznie wcześniejszych zaległości, jeżeli strony nie ustaliły inaczej. Jeżeli świadczenie wypłacał Fundusz Alimentacyjny, cofnięcie wniosku może okazać się niemożliwe. Wtedy windykacja długów przebiega według odrębnych zasad, niezależnych od woli stron.
Bezskuteczność egzekucji alimentów a ich umorzenie
Egzekucja alimentów może zakończyć się także z powodu bezskuteczności ich ściągania. Dzieje się tak wtedy, gdy komornik nie znajduje majątku ani dochodów, z których mógłby pobierać należności. Brak pracy, rachunku bankowego albo wartościowych rzeczy w posiadaniu dłużnika prowadzi do stwierdzenia bezskuteczności. Komornik wydaje postanowienie o umorzeniu, lecz nie oznacza to definitywnego zamknięcia sprawy. Wierzyciel może ponownie złożyć wniosek, gdy sytuacja dłużnika się zmieni, np. podejmie zatrudnienie. Taki mechanizm pozwala reagować na zmiany w życiu osoby zobowiązanej do płacenia alimentów bez konieczności wszczynania sprawy od nowa w sądzie.
Czy spłata zaległości jest konieczna przed zamknięciem egzekucji alimentów?
Zamknięcie egzekucji alimentów nie zawsze wymaga spłaty całego zadłużenia. Jeżeli postępowanie dotyczyło bieżących świadczeń, a obowiązek wygasł albo sąd go uchylił, komornik kończy postępowanie w tym zakresie. Zaległe alimenty podlegają jednak innym regułom. Wierzyciel może dochodzić zaległości w odrębnym postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym nieuregulowanych świadczeń albo ponownie wszcząć egzekucję na podstawie tego samego tytułu wykonawczego. Wyjątkiem bywa przedawnienie, które w przypadku alimentów obejmuje co do zasady 6 lat wstecz, liczone osobno dla każdej zaległej raty. Dlatego przed podjęciem decyzji o zamknięciu postępowania warto sprawdzić, czego dokładnie dotyczy zakończenie egzekucji tego świadczenia i jakie skutki wywoła dla obu stron.
To, kiedy komornik przestaje ściągać alimenty, zależy od tego, czy pojawiła się podstawa prawna do zamknięcia sprawy. Czasami wynika to np. z wniosku wierzyciela albo braku możliwości dalszego prowadzenia postępowania. Każdorazowo potrzebne jest jednak nowe orzeczenie sądu. Choć w każdej z tych sytuacji może dojść do zakończenia egzekucji, nie zawsze oznacza to definitywne zamknięcie sprawy alimentacyjnej.
