Uzyskanie tytułu wykonawczego otwiera wierzycielowi drogę do egzekucji, a przygotowanie wniosku może budzić wątpliwości. Jedna z nich dotyczy kancelarii, do której należy skierować dokumenty, oraz reguł ich przyjęcia. Odpowiedź wynika z przepisów regulujących działalność komorników. Wyjaśniamy, o czym mówi art. 10 ustawy o komornikach sądowych.
Na czym polega prawo wyboru komornika określone w art. 10 ustawy o komornikach?
Prawo wyboru przysługuje wierzycielowi na podstawie art. 10 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych w sprawach wymienionych w art. 3 ust. 3 pkt 1-2a, m.in. podczas wykonywania orzeczeń dotyczących roszczeń pieniężnych i niepieniężnych oraz zabezpieczenia roszczeń. Uprawnienie ma określony zasięg terytorialny. Wierzyciel może wybrać komornika z obszaru właściwości tego sądu apelacyjnego, na którym znajduje się siedziba kancelarii właściwej według Kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli wybrany organ działa poza swoim rewirem, art. 10 ust. 2 pozwala mu prowadzić tam czynności. Do wniosku o wszczęcie postępowania należy dołączyć pisemne oświadczenie o skorzystaniu z prawa wyboru.
Kiedy sprawę musi prowadzić komornik właściwy miejscowo?
Egzekucja komornicza podlega zasadom właściwości miejscowej, które wiążą daną sprawę z konkretnym obszarem. Szczegółowe reguły wynikają z Kodeksu postępowania cywilnego i pozwalają ustalić organ uprawniony do prowadzenia postępowania. W przypadku świadczeń pieniężnych punktem odniesienia bywa miejsce zamieszkania albo siedziba dłużnika. Gdy czynności dotyczą gruntu, budynku lub lokalu, sprawę prowadzi komornik działający przy sądzie, w którego okręgu położony jest dany obiekt. Art. 10 wyłącza prawo wyboru w przypadku egzekucji z nieruchomości, jej wydania, wprowadzenia w posiadanie oraz opróżnienia pomieszczeń z osób lub rzeczy. Ograniczenie dotyczy też postępowań, w których przepisy o takim sposobie egzekucji stosuje się odpowiednio. Skierowanie wniosku tego rodzaju do kancelarii spoza właściwego rewiru nie rozszerza jej uprawnień. Sprawa musi wówczas trafić do komornika wskazanego przez reguły właściwości miejscowej.
Kiedy wybrany komornik może lub musi odmówić wszczęcia egzekucji?
Ustawa o komornikach wprowadza obowiązkową odmowę, gdy zostanie spełniona przynajmniej 1 przesłanka z art. 10 ust. 4. Pierwsza zachodzi, jeżeli zaległość w prowadzonych egzekucjach przekracza 6 miesięcy, chyba że w poprzednim roku do kancelarii wpłynęło nie więcej niż 1000 spraw. Kolejna dotyczy sytuacji, gdy tegoroczny wpływ przekroczył 2500 spraw, a skuteczność w poprzednim roku nie była wyższa niż 35 procent. Ostatni próg to ponad 5000 spraw, które wpłynęły w danym roku. Sposób obliczania zaległości i skuteczności oraz katalog spraw pomijanych w tych wyliczeniach określają ust. 5 i 6. Odrębna zasada obejmuje komornika w pierwszych 2 latach kalendarzowych działalności, gdy limit spraw z wyboru wynosi 2500 rocznie. Fakultatywna odmowa z ust. 8 jest natomiast możliwa wobec danego wierzyciela po przekroczeniu 100 jego wniosków egzekucyjnych w roku. W razie odmowy komornik wydaje postanowienie i doręcza je wierzycielowi wraz z tytułem wykonawczym oraz wnioskiem. Na rozstrzygnięcie oparte na ust. 4 albo 8 nie przysługuje skarga.
Najczęstsze błędy wierzycieli wynikające z niezrozumienia art. 10 ustawy
Najczęstsze błędy wierzycieli wynikają z błędnego określenia granic prawa wyboru komornika oraz pominięcia warunków formalnych. Wskazanie kancelarii z dowolnego miejsca w kraju prowadzi do skierowania wniosku poza obszar właściwej apelacji, dlatego organ trzeba wybrać w jej granicach. Kolejna pomyłka polega na pominięciu pisemnego oświadczenia o skorzystaniu z tego uprawnienia. W takiej sytuacji wierzyciel powinien uzupełnić dokumentację o zapis wymagany w art. 10 ust. 3. W sprawach dotyczących nieruchomości decyduje jej położenie, więc dokumenty trzeba skierować do kancelarii właściwej miejscowo.
Art. 10 ustawy o komornikach sądowych określa zasady wyboru komornika przez wierzyciela, granice tego uprawnienia oraz przesłanki odmowy przyjęcia sprawy. Pozwala ustalić, kiedy można wskazać kancelarię spoza właściwego rewiru, a kiedy rozstrzygają przepisy o właściwości miejscowej.
